Przejdź do treści

Druk drzeworytniczy Co to jest? Cechy charakterystyczne i historia

Método de impresión en madera tradicional.

Druk na drewnie to technika drukowania tekstu, obrazów lub rysunków na tkaninach i papierze

Woodblock jest starannie przygotowany jako matryca reliefowa, co oznacza, że obszary pokazane w kolorze białym są wycinane za pomocą noża, dłuta lub papieru ściernego, pozostawiając znaki lub obraz, który ma być pokazany w „czarny” na poziomie oryginalnej powierzchni.

Blok jest cięty zgodnie z usłojeniem drewna. Aby uzyskać akceptowalny wydruk, należy jedynie pokryć blok farbą i umieścić go w mocnym, równym kontakcie z papierem lub tkaniną. Oczywiście treść byłaby drukowana „do góry nogami” lub lustrzanie.

W przypadku druku kolorowego stosuje się kilka bloków, każdy jednak dla jednego koloru. Nadrukowanie dwóch kolorów może skutkować drukiem czterokolorowym.

Historia druku woodblockowego

The big wave, example of woodblock printing.
Wielka fala w Kanagawie jest jednym z najsłynniejszych przykładów druku na drewniaku

Drzeworyty to jedna z najstarszych technik drukarskich, używana do tworzenia stron książek i powidoków.

Najwcześniejsze ślady druku drzeworytniczego znaleziono w Chinach. Później technikę tę zaadoptowali Japończycy, którzy przez wieki doprowadzili ją do szczytu kunsztu i ekspresji artystycznej.

Płyty drewniane należą do najstarszych technik drukarskich, ponieważ pierwotnie były używane do rzeźbienia i formowania pieczęci i stempli. Druk nie byłby jednak możliwy bez wynalezienia papieru. Naukowcy datują początki produkcji papieru na około 105 rok naszej ery w Chinach.

Rzeźbienie w kamieniu prawdopodobnie rozwinęło się jako pierwsza technologia druku: kamienie były pocierane mokrym papierem i atramentem, tworząc grawerowaną kaligrafię. Później, lub równolegle, rozwinęło się drzeworytnictwo. Pierwsza chińska książka wydrukowana na drewnie, Diamant-Sutra z Dunhuang, pochodzi z 868 roku i jest tak zaawansowana technicznie, że przyjmuje się, iż drzeworyty musiały powstać znacznie wcześniej.

Istnieje japońska rycina, „Dharanis”, pochodząca z 770 roku, która jest pod silnym wpływem chińskich rycin. Dharanis składały się z buddyjskich modlitw i miały nakład miliona egzemplarzy. Nie jest jednak jasne, czy były one wykonane z płyt drukarskich woodblock. Ogólnie rzecz biorąc, drzeworyty były używane we wczesnych wiekach w Chinach wyłącznie do rozpowszechniania tekstów buddyjskich i amuletów.

Druk drzeworytniczy w Europie

Do Europy druk na drewnie dotarł znacznie później. Drukowanie tkanin za pomocą drewnianej matrycy było powszechne przez kilka wieków. Jednak na druk drzeworytniczy trzeba było poczekać do czasu wprowadzenia produkcji papieru w papierniach w latach 90. XIII wieku.

Wczesne drzeworyty były jednostronicowymi odbitkami: wizerunkami świętych postaci, które wykorzystywano w złych czasach i których wizerunki zapewniały ochronę. Naklejano je na okładki książek lub przybijano do ścian. Czasami całe drzwi i sufity były również pokryte tymi rycinami.

Te wczesne odbitki były wykonywane ręcznie za pomocą mularza. Czasami były one również ręcznie kolorowane przez tak zwanych „malarzy liter” za pomocą szablonów. Malarze ci dbali jednak o pozostawienie widocznych linii.

Drzeworyty w Europie zaczęły rozwijać swój własny styl w okresie późnego gotyku wysokiego. W tym czasie cięcia liniowe były najbardziej rozpowszechnionym rodzajem ryciny. Czarny ołowiany rysunek kolorowych gotyckich witraży jest podobny w stylu do tych wczesnych drzeworytów. Dopiero znacznie później, w XIX wieku, powstały wysoce szczegółowe odbitki mistrzowskie. Były one często wykorzystywane jako ilustracje w książkach.

Po jednostronicowych odbitkach, które również były wciskane lub wcierane w kartki, powstały książki blokowe. Ponieważ można było zadrukować tylko jedną stronę, puste strony dwóch arkuszy sklejano ze sobą, tworząc jedną stronę. W klockach rzeźbiono również tekst, który towarzyszył drukowanym ilustracjom. Najpopularniejszymi tematami książek blokowych były Biblia biedaka, taniec śmierci czy księgi planet.

Książka blokowa przetrwała wynalezienie ruchomej czcionki około 1440 roku. Słowa i obrazy zostały rozdzielone, a proporcje obrazu do tekstu odwrócone. W książkach blokowych dominowały raczej obrazy niż tekst. Wykonywano je teraz za pomocą pras drukarskich: drewniane bloki były przycinane do wysokości ołowianych liter i montowane do prasy drukarskiej.

Hartmann Schedel i Albrecht Dürer oraz odbitki drzeworytnicze

Woodcut of the work apocalypsis.
Drzeworyt Albretcha Dürera

Około 1500 roku w środkowych Niemczech (Augsburg, Ulm, Norymberga) i w Holandii nastąpił rozkwit druków drzeworytniczych jako ilustracji książkowych. Jednym z najważniejszych dzieł tego okresu jest Weltchronik Schedla, ilustrowany 2.000 woodbloków, wykonanych przez około 100 mężczyzn w 24 prasy drukarskie w Norymberdze.

W tamtych czasach zwyczajowo rozróżniano poszczególne osoby zaangażowane w proces powstawania drzeworytów: tego, który rysuje (artysta), tego, który wycina (snycerz) i tego, który tłoczy go na papier (drukarz).

Twórca projektu pozostawał niegdyś anonimowy, a w sztuce tej doskonaliło się tylko kilku artystów. Pierwszym był Albrecht Dürer (1471-1528) z Norymbergi, który wyniósł drzeworyt na nowy poziom i odmienił sztukę. Jego wielkie odbitki, zwłaszcza„Apokalipsa„, o monumentalnej i dramatycznej kompozycji, przyniosły sławę i nowe znaczenie drzeworytowi.

Śmierć i zmartwychwstanie druku drzeworytniczego

W XVI wieku grawerowanie stało się najbardziej potrzebną techniką drukarską w całej Europie. Tym samym odbitki woodblockowe zostały wyparte, tracąc na znaczeniu wraz z wynalezieniem litografii , a później fotografii. W rezultacie pozostały one przede wszystkim artystycznym medium drukarskim, a nie czymś bardziej praktycznym i ekonomicznym.

Zmieniło się to jednak wraz z otwarciem Japonii w 1867 roku, dzięki czemu japońskie drzeworyty trafiły na Zachód, zachwycając takich artystów jak Gauguin, Munch i van Gogh. Szczególne znaczenie woodblock miał na początku XX wieku dla niemieckich ekspresjonistów z Brücke.

Proces i techniki druku na drewnie

Technique used in woodblock printing.
Technika druku na drewnie

Druk na drewnie jest formą druku wypukłego i opiera się na zasadzie, że części, które nie mają być drukowane, są wycinane. Zamiast tego, kolory są tłoczone na wytłoczone części, nakładane tak, jakby były reliefem, a relief jest pocierany na kartce papieru lub przepychany przez prasę, w którym to przypadku reliefy są odwrócone.

Klasyczne drewna używane do druku na woodblocku to głównie drzewa owocowe, takie jak grusza czy wiśnia, które dają bogate, szczegółowe szkice. Z drugiej strony, lipa i topola są łatwiejsze do cięcia, ale również łatwiej ulegają drzazgom. Obecnie w woodblockach stosuje się również sklejkę.

W zachodniej tradycji woodblocków, kolory są prasowane i nakładane na blok za pomocą wałka. W azjatyckich woodblockach akwarele nakładane są pędzlem, a motywy tuszowane są wcierane na suchy lub wilgotny papier.

Poniżej znajduje się krótki opis procesu druku na klockach:

  1. Rzeźbiarz blokowy zaczyna od płaskiego kawałka drewna – zwykle wiśni – i bierze przepisany rysunek i umieszcza go twarzą do dołu na bloku.
  2. Tak przyłożoną kartkę papieru czyni się przezroczystą, nacierając ją olejem, a następnie usuwając papier, aby odwrotny obraz tuszu został przeniesiony na blok
  3. The carver would outline the areas to be inked/printed in black and, once this was done, he would carve out the areas to be left white
  4. Ta część procesu tworzy blok, który będzie używany do drukowania czarnych linii i jest znany jako „blok kluczowy”.
  5. Proces ten byłby powtarzany dla każdego koloru użytego w obrazie, co skutkuje różnymi blokami dla każdego koloru.
  6. Aby zachować dokładność w drukowaniu różnych kolorów w pojedynczym obrazie/stronie, stosuje się klucz rejestracyjny, zwykle kagi (podniesiony kształt litery „L”, który pasuje do rogu bloku i na którym umieszcza się róg strony) i hikitsuke (podniesiony pasek, który zwykle umieszcza się wzdłuż bloku i w rogu hagi).
  7. Proces drukowania pojedynczego arkusza jest kontynuowany przy użyciu różnych bloków i kolorów oraz ponownym rejestrowaniu arkusza, aż cały obraz zostanie ukończony zgodnie z oczekiwaniami artysty.

Jeśli chcesz poznać inne metody druku poza drukiem na drewnie, zajrzyj do naszej sekcji poświęconej rodzajom druku, gdzie szczegółowo opisujemy różne rodzaje druku i ich główne cechy, a także ich zastosowania

Inspiracje dla swoich prac drukarskich znajdziesz również w naszych kategoriach dotyczących rodzajów papieru i wykończeń

Autor

Z wykształceniem z zakresu psychologii i pasją do gitary flamenco oraz gier planszowych, moja profesjonalna droga prowadziła mnie do głębokiego zrozumienia związku między ludzkim zachowaniem a marketingiem. Przez lata doskonaliłem moją zdolność do analizy i interpretacji trendów rynkowych oraz odpowiedzi konsumentów. Na The Color Blog łączę moje wglądy z psychologii z miłością do pisania, oferując unikalne spojrzenie na marketing, historię oraz ludzkie interakcje kształtujące naszą cyfrową erę.View Author posts

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *